Chiến tranh tiền tệ?

    Hai năm trước, lúc chứng khoán Việt Nam đổ dốc không phanh từ hơn 1000 điểm xuống sát 200 điểm đã xuất hiện một bài báo của một tác giả cảnh báo về nguy cơ chiến tranh tiền tệ do các "con thú sừng mềm" đạo diễn. Có thể tóm tắt như sau:

    Bầy thú, tức các nhà đầu tư nước ngoài, đổ tiền vào chứng khoán Việt Nam, thổi lên tận mây xanh, rồi đồng lòng đánh xuống bòn rút những khoản tiết kiệm của từng người dân. Quá trình này cứ lặp đi lặp lại cho đến khi khi ngân khoản của từng người dân cạn kiệt, trong khi đó bầy thú thu về một lượng VND ngày càng lớn. Đến một thời điểm nào đó, bầy thú sẽ tung toàn bộ số nhiều ngàn tỷ VND đang dự trữ này đổi lấy USD và mang về nước. Khi đó, nền kinh tế Việt Nam sẽ ngập chìm trong lạm phát và nhanh chóng sụp đổ. Về mặt lý thuyết, kịch bản này hoàn toàn có thể xảy ra. Vấn đề ở đây là xác suất xảy ra biến cố này.


    Kịch bản này dựa trên tư duy hợp tác chiến lược win-lose, một mất một còn, hay trò chơi có tổng bằng không, nếu ai đó thắng, ắt phải có người thua. Thực tế thì hiện nay không ai dại gì dùng chiến lược này nữa, trong bối cảnh hợp tác ổn định, ai cũng hướng tới win-win, cả hai cùng thắng.

    Với tốc độ tăng trưởng hàng năm liên tục 7-8%/năm trong nhiều năm qua, thì có thể coi Việt Nam là chú gà đẻ trứng vàng (vừa qua, chúng ta được Goldman Sachs của Mỹ xếp vào nhóm N-11, những nền kinh tế hấp dẫn đầu tư nhất năm 2010). Với tư duy các nhà đầu tư lớn, câu hỏi ở đây là họ nuôi gà đẻ trứng vàng hay giết gà để lấy hết trứng trong bụng? Câu trả lời thật đơn giản. Đồng thời, tôi tin bầy thú cũng không hướng tới một Việt Nam sụp đổ, Đông Nam Á khủng hoảng, Châu Á bất ổn theo hiệu ứng domino. Điều này không mang lại lợi ích cho bất cứ bên nào hết.

    Trở lại kịch bản trên, về lý thuyết: chuyện rút máu nền kinh tế, thì lạm phát và sụp đổ là đương nhiên. Ở tầm vi mô, nếu tất cả những người chơi chứng khoán nhỏ lẻ đồng lòng rút hết tiền thì những kẻ tí hon đó có thể đánh bại tất cả FPT, HPG, VCB… dù các doanh nghiệp này có làm ăn giỏi đến đâu. Kịch bản này hoàn toàn khả thi, chỉ có điều họ có thực hiện hay không? Ở đây chúng ta đang e sợ một xác suất quá nhỏ, giống như việc ngày hôm nay chúng ta ra đường hoàn toàn sẽ có nguy cơ bị tai nạn tử vong. Ai thì không biết chứ tôi nhất định không phải vì thế mà không ra đường.

    Câu chuyện này gần đây được khơi lại do một số động thái phát hành trái phiếu trong nước, trái phiếu quốc tế, tin đồn tăng lãi suất cơ bản, giảm dự trữ bắt buộc bằng ngoại hối… Ở bình diện vĩ mô, đây là những nghiệp vụ hoàn toàn thông thường của ngân hàng để thực hiện chính sách cân bằng tăng trưởng - lạm phát của đất nước. Nếu coi đất nước là một công ty khổng lồ thì việc tăng cường đầu tư khi thuận lợi, hạn chế đầu tư lúc khó khăn là hoàn toàn dễ hiểu, đảm bảo cân bằng phòng thủ - phản công hiệu quả nhất.

    Những lý luận thiếu căn cứ, những tin đồn không có cơ sở luôn làm méo mó một thị trường mới nổi và nhạy cảm như Việt Nam. Chúng ta cần cân nhắc và có nhưng suy đoán hợp lý để tránh tình trạng vì 1% nguy cơ mà đánh mất 99% cơ hội.